OPcache و PHP-FPM چه می‌کنند؟ دو ضریب سرعت PHP

مدیر سیستم · 1405/08/23

OPcache و PHP-FPM چه می‌کنند؟ دو ضریب سرعت PHP

دو کلمه‌اند که در هر گفت‌وگوی سرعت PHP شنیده می‌شوند: OPcache و PHP-FPM. یکی «مغز» اجرای PHP است و دیگری «دست‌اندرکار» مدیریت درخواست‌ها. خیلی‌ها می‌دانند باید روشن باشند، اما نمی‌دانند دقیقاً چه می‌کنند، چرا گاهی کدِ ویرایش‌شده اعمال نمی‌شود، و چرا سرور با RAM کم ناگهان خطای ۵۰۲ یا صف طولانی می‌دهد. در این مقاله هر دو را از ته باز می‌کنیم: چرخه حیات یک درخواست PHP، تنظیمات واقعی و مقدار پیشنهادی، و دو عیب رایج که مستقیم محصول همین دو قطعه‌اند.

یک درخواست PHP چه مسیری را طی می‌کند؟

وقتی بازدیدکننده صفحه‌ای وردپرسی را باز می‌کند و وب‌سرور (Nginx یا LiteSpeed) فایل PHP را دیده می‌کند، کار را به PHP-FPM می‌سپارد — نسخه «مدیریت‌شده» PHP برای محیط‌های تحت وب. FPM یک استخر از پروسه‌های آماده (worker) نگه می‌دارد؛ هر درخواست به یک worker می‌رسد. worker فایل PHP را «کامپایل» می‌کند (به کد ماشین ترجمه می‌کند) و اجرا می‌کند. نکته اینجاست: بدون OPcache، همین کامپایل در هر درخواست از صفر تکرار می‌شود — دقیقاً مثل ترجمه دوباره و دوباره یک کتاب در هر بار خواندن. جزئیات لایه کش بالاتر را در راهنمای کش سمت سرور نوشته‌ایم؛ اینجا زیر کاپوت می‌رویم.

OPcache: کتابخانه ترجمه‌های آماده

OPcache خروجی کامپایل کد PHP را در RAM نگه می‌دارد. بار دوم که همان فایل اجرا می‌شود، ترجمه لازم نیست؛ فقط اجرای کد آماده. اثر روی سایت‌های وردپرسی (که فقط برای هر صفحه ده‌ها فایل قالب و افزونه لود می‌شود) عظیم است: کاهش ۳۰ تا ۷۰ درصدی زمان پردازش PHP. تنظیمات مهم در php.ini:

  • opcache.enable=1 — روشن؛ روی هاست‌های معتبر پیش‌فرض روشنی است.
  • opcache.memory_consumption=128 — مگابایت RAM برای کدهای ترجمه‌شده؛ برای وردپرس با افزونه‌های زیاد ۱۲۸ تا ۲۵۶.
  • opcache.max_accelerated_files=10000 — سقف تعداد فایل کش‌شده؛ وردپرس سنگین به ۲۰۰۰۰ می‌رسد.
  • opcache.validate_timestamps=1 + revalidate_freq=2 — یعنی فایل ویرایش‌شده تا دو ثانیه بعد اعمال می‌شود. محیط توسعه؟ ۰ بگذارید تا آنی باشد.

چرا بعضی وقت‌ها کدِ عوض‌شده اعمال نمی‌شود؟ اگر validate_timestamps را دستی خاموش کرده‌اید، OPcache نسخه قدیمی را نگه داشته؛ با یک ریست سرویس FPM یا تابع opcache_reset() آزاد می‌شود. این با کش صفحه فرق دارد — OPcache فقط «کد» را کش می‌کند نه «داده»، پس محتوای سایت هیچ‌وقت قدیمی نمی‌ماند. مقادیر پایه PHP مثل memory_limit را قبل از این لایه‌ها در راهنمای تنظیمات PHP ببندید.

دو ضریب سرعت هر درخواست PHP: OPcache در حافظه و استخر کارگرهای PHP-FPM

PHP-FPM: استخر کارگرها را درست تنظیم کنید

FPM با فایل www.conf تنظیم می‌شود و پرسر‌سوال‌ترین گزینه‌اش تعداد workerهاست:

  • pm = dynamic — حالت پیش‌فرض؛ تعداد worker بین دو حد کم و زیاد نوسان می‌کند.
  • pm.max_children — سقف کارگرهای همزمان. هر وردپرس متوسط حدود ۵۰ تا ۸۰ مگابایت RAM می‌خواهد؛ اگر سرور ۲ گیگ RAM دارد و ۱ گیگ به MySQL و سیستم می‌رسد، حدود ۱۲ تا ۱۵ منطقی است. بیشتر = Swap = کندی.
  • pm.start_servers / min_spare / max_spare — کارگرهای آماده در حالت عادی؛ روی سایت با ترافیک موجی، max_spare بالاتر یعنی پاسخ سریع‌تر به موج اول بازدید.

فرمول عملی: (RAM قابل‌استفاده − RAM دیتابیس) تقسیم بر میانگین RAM هر worker. عدد را با pm.max_children مقایسه کنید؛ اگر کم آمد، یا افزونه‌های سنگین را حذف کنید یا RAM سرور را بالا ببرید — تصمیمی که معیارش در مقاله مهاجرت به VPS هست.

علائم بالینی: از کجا بفهمیم تنظیم غلط است؟

  • خطای «server reached pm.max_children setting» در لاگ: یعنی worker تمام شده و درخواست‌ها در صف مانده‌اند — max_children کم است یا هر worker پرمصرف.
  • صفحات کند ولی CPU آرام: احتمالاً Swap می‌زنید؛ با free -m چک کنید.
  • کد جدید اعمال نمی‌شود: اول عمر دوباره OPcache؛ بعد لاگ FPM.

جمع‌بندی

OPcache هزینه ترجمه کد را حذف می‌کند و PHP-FPM تعیین می‌کند چند ترجمه همزمان انجام شود؛ تنظیم درست: memory_consumption متناسب با RAM، validate_timestamps روشن در پروداکشن، max_children بر اساس فرمول RAM. این دو تنظیم در هاست‌های HomeHost از پیش روی مقادیر بهینه‌اند و پلن بالاتر فقط سقف RAM و worker را بالا می‌برد. برای تصویر بزرگ‌تر سرعت، راهنمای کش سمت سرور را بخوانید و بقیه مقالات را در بلاگ HomeHost دنبال کنید.